λειτούργησαν ως ένας ανασταλτικός παράγοντας τόσο των συνολικών επιδιώξεων της ελληνικής κοινωνίας για εκσυγχρονισμό και δυτικοποίηση όσο και επιπλέον ανερχομένων στρωμάτων και κατηγοριών του πληθυσμού που επιθυμούσαν και αυτά τις απολαμβανόμενες παροχές από το κράτος. Το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα διαμόρφωσε τις δικές του σχέσεις εκπροσώπησης με τις κοινωνικές τάξεις. Το πολιτικό του πρόγραμμα, το οποίο αποτέλεσε την συνισταμένη των σχέσεων εκπροσώπησης και νομιμοποίησης, (Σπουρδαλάκης 1998) ιδιαίτερα από το 1974 έως το 1990 πρόβαλλε την πολιτική και κοινωνική αλλαγή βάσει της αναδιανομής του εισοδήματος. Σταδιακά, λόγω της ανάπτυξης των πελατειακών σχέσεων και της ανορθολογικής αύξησης του μεγέθους του κράτους λόγω των ψηφοθηρικών προσλήψεων, το ΠΑΣΟΚ μετεβλήθη από ένα κόμμα «μαζών» σε ένα μηχανισμό αφενός νομιμοποίησης κρατικίστικων πολιτικών αφετέρου δε αναπαραγωγής του κοινωνικού συστήματος διακρίσεων και παρασιτικού καπιταλισμού το οποίο το ίδιο το κόμμα του εξέθρεψε. Το ελληνικό κράτος, από το 1974 και ιδιαίτερα από το 1981 και μετά, κυβερνάται υπό ένα συγκεκριμένο πλαίσιο οικονομικής στρατηγικής που εφαρμόζεται από τις διαδοχικές κυβερνήσεις. Το πλαίσιο αυτό που πρεσβεύει -από το 1981 - ένα σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας είχε την «ευτυχία» να γνωρίσει πακτωλούς εκατομμυρίων από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρότυπο ανάπτυξης βασιζόταν στην άνοδο των κρατικών δαπανών για το δημόσιο τομέα. Η αναδιανεμητική φιλοδοξία των κυβερνήσεων οδήγησε σε αυξήσεις του πληθωρισμού και στη μείωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Το πρόβλημα επέτειναν και οι μαζικές χρεοκοπίες του πυρήνα της ελληνικής βιομηχανίας. Η χρεοκοπία της ελληνικής οικονομίας στις αρχές του 1986 απετράπη την τελευταία στιγμή. Η βοήθεια των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τότε είχε ως προϋπόθεση την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Κάτι που ποτέ δεν έγινε εφικτό γιατί η εισοδηματική πολιτική του κράτους γινόταν ολοένα και μεγαλύτερο βαρίδι για την οικονομία.
Πίνακας Περιεχομένων
1. Η ενσωμάτωση στο ελληνικό πολιτικό σύστημα κοινωνικών δυνάμεων
2. Η πολιτειακή μεταβολή του 1974 και ο εκδημοκρατισμός
3. Το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα και οι σχέσεις εκπροσώπησης
4. Το ελληνικό κράτος και η οικονομική στρατηγική μετά το 1981
5. Η άλωση της ελληνικής δημόσιας γραφειοκρατίας
5.1 Η κατάσταση ανομίας και ανελευθερίας
5.2 Η αυτονομία των ομάδων πίεσης
6. Ο κρατικός νέο-κορπορατισμός και ο πολιτικός πατερναλισμός
7. Η κληρονομιά της γραφειοκρατικής εσωστρέφειας
Στόχοι και Θεματικές Περιοχές
Η παρούσα εργασία διερευνά τις διαδικασίες αυτονόμησης της ελληνικής δημόσιας γραφειοκρατίας και τη σύνδεσή της με το πελατειακό πολιτικό σύστημα από τη Μεταπολίτευση του 1974 έως τις δεκαετίες του 1990 και 2000, εξετάζοντας πώς οι δομές εξουσίας επηρέασαν τη διοικητική λειτουργία και τη σχέση κράτους-πολίτη.
- Η εξέλιξη των πελατειακών σχέσεων στο ελληνικό πολιτικό σύστημα.
- Ο ρόλος του ΠΑΣΟΚ στη διαμόρφωση της σχέσης μεταξύ κράτους, κόμματος και κοινωνικών τάξεων.
- Η διαστρέβλωση του ρόλου της δημόσιας γραφειοκρατίας μέσω του κομματικο-κρατικού κοινοβουλευτισμού.
- Η επίδραση του λαϊκισμού και του παρασιτικού καπιταλισμού στη διοικητική ορθολογικότητα.
- Η εσωστρέφεια των επαγγελματικών ομάδων πίεσης και η επιδίωξη προνομίων.
Απόσπασμα από το βιβλίο
Η άλωση της ελληνικής δημόσιας γραφειοκρατίας
Η άλωση της ελληνικής δημόσιας γραφειοκρατίας από την έντονη παρουσία του πολιτικού συστήματος οδήγησε σε διαστρέβλωση του ρόλου της και στην εμφάνιση μια τάσης ελιτίστικης – αντιπαραγωγικής αυτονόμησής της. Αυτή η ιδιότυπη αυτονόμηση προήλθε από την ισχυροποίηση μιας ανεξέλεγκτης κρατικής μηχανής η οποία δεν ελεγχόταν πια από ένα κόμμα αρχών όπως η ΝΔ αλλά από μηχανισμούς πελατειακών σχέσεων που ανδρώθηκαν σε ένα κλίμα κομματικο-κρατικού κοινοβουλευτισμού.(Μουζέλης 1987).
Στην ελληνική πραγματικότητα η προϊούσα αυτονόμηση των κατηγοριών της δημόσιας γραφειοκρατίας οδήγησε σε μια κατάσταση ανομίας και ανελευθερίας που αντανακλούσε την μονοπώληση της νομής της εξουσίας από τα στρώματα που είχαν προσληφθεί στις δομές της γραφειοκρατίας αυτής. Η γραφειοκρατία δεν ήταν πια το εκτελεστικό όργανο της εκάστοτε εξουσίας αλλά ένας μηχανισμός αναδιανομής των πελατειακών παροχών. Η διοικητική μηχανή υπήρξε στην Ελλάδα αυτονομημένη απέναντι στην κοινωνία αλλά ελάχιστα αυτονομημένη απέναντι στους κομματικούς μηχανισμούς. Ο φόβος του Max Weber για μια αυτονόμηση της γραφειοκρατίας από τον κοινοβουλευτικό θεσμικό έλεγχο δεν είχε θέση στο ελληνικό στερέωμα. Έχουμε αντιθέτως την επιβολή του πολιτικού στο διοικητικό.
Περίληψη Κεφαλαίων
1. Η ενσωμάτωση στο ελληνικό πολιτικό σύστημα κοινωνικών δυνάμεων: Αναλύει την προσαρμογή των κοινωνικών δυνάμεων στα προοδευτικά και συντηρητικά ρεύματα μετά το 1974.
2. Η πολιτειακή μεταβολή του 1974 και ο εκδημοκρατισμός: Εξετάζει πώς η αλλαγή του 1974 οδήγησε σε μια νέα αντίληψη περί δημοκρατίας, εμποτισμένη με λαϊκιστικά στοιχεία.
3. Το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα και οι σχέσεις εκπροσώπησης: Περιγράφει τη μεταβολή του ΠΑΣΟΚ από κόμμα μαζών σε μηχανισμό αναπαραγωγής πελατειακών σχέσεων.
4. Το ελληνικό κράτος και η οικονομική στρατηγική μετά το 1981: Αναλύει την αποτυχία του μοντέλου ανάπτυξης λόγω των κρατικών δαπανών και της εισοδηματικής πολιτικής.
5. Η άλωση της ελληνικής δημόσιας γραφειοκρατίας: Εστιάζει στη διαστρέβλωση της γραφειοκρατίας και την επικράτηση του πολιτικού επί του διοικητικού στοιχείου.
6. Ο κρατικός νέο-κορπορατισμός και ο πολιτικός πατερναλισμός: Αναλύει τη σχέση κομμάτων και ομάδων πίεσης υπό το πρίσμα του χαρισματικού πρωθυπουργοκεντρικού μοντέλου.
7. Η κληρονομιά της γραφειοκρατικής εσωστρέφειας: Συνοψίζει τις συνέπειες της μακροχρόνιας εσωστρέφειας και την ανάγκη για νέα γραφειοκρατική κουλτούρα.
Λέξεις-κλειδιά
Μεταπολίτευση, πελατειακές σχέσεις, δημόσια γραφειοκρατία, ΠΑΣΟΚ, λαϊκισμός, κομματικο-κρατικός κοινοβουλευτισμός, ομάδες πίεσης, παρασιτικός καπιταλισμός, εκδημοκρατισμός, διοικητική μηχανή, νεο-κορπορατισμός, πολιτικός πατερναλισμός, κεκτημένα δικαιώματα.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιο είναι το κεντρικό θέμα της εργασίας;
Η εργασία πραγματεύεται την εξέλιξη της ελληνικής δημόσιας διοίκησης στη μεταπολιτευτική περίοδο, εξετάζοντας την αυτονόμησή της και τον τρόπο που εντάχθηκε σε ένα ευρύτερο πελατειακό πολιτικό σύστημα.
Ποιες είναι οι βασικές θεματικές ενότητες;
Οι άξονες της ανάλυσης περιλαμβάνουν τον ρόλο των πολιτικών κομμάτων (ιδιαίτερα του ΠΑΣΟΚ), τον κρατικό παρεμβατισμό, τη φύση των ομάδων πίεσης και τη διάβρωση των διοικητικών δομών.
Ποιος είναι ο κύριος στόχος της μελέτης;
Στόχος είναι να αναδειχθεί πώς η πολιτική επιρροή και οι πελατειακές δομές οδήγησαν σε μια γραφειοκρατία που λειτουργεί ως μηχανισμός διανομής παροχών αντί ως ορθολογικό εκτελεστικό όργανο.
Ποια επιστημονική προσέγγιση ακολουθείται;
Η ανάλυση βασίζεται σε θεωρίες πολιτικής κοινωνιολογίας, όπως ο κρατικός νεο-κορπορατισμός και ο κρατικός συνδικαλισμός, συνδυασμένες με ιστορική αναδρομή της ελληνικής μεταπολιτευτικής περιόδου.
Τι περιλαμβάνεται στον κύριο κορμό της ανάλυσης;
Ο κύριος κορμός εξετάζει την άλωση της δημόσιας διοίκησης, την άνοδο του λαϊκισμού, τον ρόλο των συνδικάτων και τις επιπτώσεις της οικονομικής πολιτικής στην ορθολογικότητα της διοίκησης.
Ποιες έννοιες χαρακτηρίζουν την εργασία;
Κυρίαρχες έννοιες είναι το πελατειακό κράτος, ο παρασιτικός καπιταλισμός, ο εκδημοκρατισμός ως διάχυση εξουσίας και η γραφειοκρατική εσωστρέφεια.
Πώς συνδέεται ο "νεο-κορπορατισμός" με το ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα;
Σύμφωνα με το κείμενο, το ΠΑΣΟΚ θεμελίωσε τον πολιτικό πατερναλισμό αναπτύσσοντας στενές σχέσεις με ομάδες πίεσης, επιδιώκοντας την επιβίωση στο πολιτικό στερέωμα μέσω της διανομής προνομίων.
Ποιο ρόλο έπαιξε η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα στην ελληνική οικονομία;
Η εισροή ευρωπαϊκών πόρων, αν και σημαντική, συνοδεύτηκε από μια αναδιανεμητική πολιτική που αύξησε τον πληθωρισμό και δεν κατάφερε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.
Τι σημαίνει η "τάση ελιτίστικης αυτονόμησης" της γραφειοκρατίας;
Αναφέρεται στην απομάκρυνση της γραφειοκρατίας από τον θεσμικό έλεγχο και τη μετατροπή της σε έναν ανεξέλεγκτο μηχανισμό που υπηρετεί κομματικά συμφέροντα αντί για το δημόσιο συμφέρον.
- Quote paper
- Photios Zygoulis (Author), 2012, The Autonomy of the Modern Greek Public Administration, Munich, GRIN Verlag, https://www.hausarbeiten.de/document/181731
